BOGERMANDILL: HUIS HPH

Op de Duitse site studio5555.de komt behoorlijk wat strak ogend werk van architecten voorbij. En het is daarbij niet uitzonderlijk dat daar werk van Nederlandse architecten bij staat. Zo kwam ik het het Huis HPH tegen dat door het architectenbureau BogermanDill is vormgegeven. In een van de meest gewilde buurten van Amsterdam hebben Ad Bogerman en Thomas Dill van een oud industrieel pand dat vroeger is gebruikt als drukkerij voor kranten als “Het Vrije Volk” en “De Arbeidspers” een woonhuis + werkruimte gerealiseerd. Het pand dat een lange historie kent is volledig verbouwd, maar heeft zijn karakter behouden. Van binnen is het pand strak vormgegeven maar daardoor zeker niet kil. Ad Bogerman en Thomas Dill vertellen in een uitgebreid interview over hun werk en het Huis HPH. Lees het interview hieronder en bekijk teven het resultaat.

Wie is Bogerman en wie is Dill?
Thomas Dill (1970), ETH Zurich Zwitserland en Ad Bogerman (1965) Academie van Bouwkunst Amsterdam. We hebben de afgelopen jaren op verschillende bureaus in verschillende samenstellingen aan diverse projecten gewerkt. In de periode van 1994 tot 2002 zijn wij bij de architectengroep (van Gameren Mastenbroek, Rijnboutt en Loerakker) werkzaam geweest om vervolgens als zelfstandige werkende architecten, eerst onafhankelijk van elkaar en later, sinds 2007, samen met elkaar een eigen bureau op te starten.

Jullie zijn beiden al langere tijd actief binnen de architectuur en kwamen elkaar door de jaren heen geregeld bij projecten tegen. Hoe is de samenwerking, die er sinds 2002 is, tot stand gekomen?
In de periode tot 2002 kwamen wij elkaar tegen bij de verschillende architecten binnen de architectengroep. In de periode van 2002 tot 2006 kwamen wij elkaar wel collegiaal en privé tegen maar werkten wij niet samen met onze bureaus. Vanaf 2006 zijn we weer gaan samenwerken in projecten waarbij het opbouwen van onze expertise van projecten in de gezondheidszorg centraal stond.

BogermanDill is zowel actief in woningbouwprojecten als in projecten voor de gezondheidszorg. Voor zowel de gezondheidszorg als de woningbouw is (lijkt mij) een bepaalde soort kennis en inzicht vereist. Wie doet wat? Zijn de taken strak verdeeld? Of werken jullie altijd samen aan een project?
In de woningbouw zijn wij beiden in het vak opgegroeid. Grotere woningbouwprojecten zoals de Prinsenhof in Den Haag en de Veranda in Rotterdam zijn hier goede voorbeelden van. We hebben beiden op eigen wijze door specifieke projectomstandigheden onze kennis en inzicht vergaard. Dit is dus zowel overeenkomstig als verschillend van elkaar. Om de verrijking van de verschillende kennis te bundelen en de gezamenlijke kennis in het project te versterken hebben wij de taken niet verdeeld en werken wij samen aan een project.

Hoeveel mensen zijn er werkzaam binnen jullie bedrijf?
In 2008, direct na de oprichting, was er sprake van een mooie groei en waren er twee mensen werkzaam binnen het bureau. Op dit moment met de huidige economische situatie hebben wij dit in 2010 weer afgebouwd en zijn wij samen werkzaam in het bureau.

Wat maakt BogermanDill speciaal?
Door onze ervaring in verschillende onderdelen, variërend van woningbouw, scholen, kantoren en de kleinere bouwopgaven zijn wij gewend om met verschillende schaalniveaus om te gaan. Hierdoor kunnen wij ook de hoofdlijnen of de essentiële onderdelen in het ontwerp vasthouden en ontstaat er vervolgens ruimte voor persoonlijke invulling en variatie. Door een direct contact met de inhoudelijk betrokkenen kunnen wij de nadere invulling en variatie samen tot stand laten komen zodat er een specifiek en op maat gesneden plan of concept ontstaat.

In 2008 werden jullie benaderd om een oude drukkerij gelegen aan de grachten van Amsterdam om te vormen tot woonhuis met daarbij een kantoorruimte (Huis HPH). Kunnen jullie iets meer vertellen over de staat van het pand toentertijd? Waren er bepaalde eisen waar het ontwerp aan moest voldoen?
Het ooit vrijstaande gebouw in het binnengebied van het blok is tegenwoordig alleen nog te bereiken door een lange entreegang van af de gracht. In de loop der jaren werd van alle kanten tegen de gevels aan gebouwd. Het binnengebied bestaat nu uit verschillende aanbouwen van 1 bouwlaag hoog.
De voormalige drukkerij bestaat uit vier bouwlagen met verdiepinghoogten variërend van meer dan drie meter hoog tot circa twee meter. De toegang tot de verschillende bouwlagen van het bestaande gebouw ging door middel van ladders en steile trappen door voormalige hijsluiken gelegen aan de dichte zuidgevel van het gebouw. Direct zonlicht bereikte de verdiepingen alleen nog door een klein aantal ramen in de zuidoostelijke hoek van het gebouw. De noordgevel was de enige gevel met daglicht en vrij uitzicht.

Wat zijn punten waar jullie tijdens het tekenen extra aandacht aan hebben besteed?
Tijdens het ontwerp hebben wij het zonlicht terug in het gebouw gekregen door een lichtstraat op het zuidelijke dakvlak te maken. Om de lage verdiepinghoogte te compenseren hebben wij in het midden van het gebouw vloeren weggehaald en een atrium gecreëerd. In het atrium is in de noordgevel een twee verdiepingen hoog atelierraam geplaatst met uitzicht op de Westertoren en het Felix Merites. Door deze drie hoofdingrepen is er ruimte, zon-, daglicht en uitzicht in het hart van het gebouw gemaakt.
Op een ander schaalniveau hebben wij hoofdzakelijk aandacht besteed aan de materialisering en detaillering. De aanwezige stalen trappen en bruggen hangen aan de fijnmazige stalen kabels in de vide. Samen met het schoongemaakte originele metselwerk in de zuidelijke gevelwand en de houten bekleding bepaald dit de sfeer in de ruimten.

De functionele samenhang hebben in overleg met de opdrachtgever geleid tot een specifieke opdeling en structuur van het gebouw. Vanaf de hoofdentree is er een tweedeling tussen de werkruimte op de begane grond en de trapopgang naar het woonhuis. Het woonhuis heeft de woonkeuken als centrum van het huis. De woonkamer, studeerkamer en de slaapkamers volgen ruimtelijk de verdiepingen van het atrium omhoog. Wanneer de hangplanten met de stalen kabels zijn vervlochten ontstaat er een dichte, diffuse en open balustrade waardoor er verschillende relaties naar het centrale atrium ruimtelijk ondersteunt worden.

Werken jullie vaker met panden die een historische waarde hebben? Of zijn het vooral nieuwbouwprojecten?
Eerder hebben wij wel aan panden met een historische- of zelfs monumentale waarde gewerkt. Het clubhuis voor een korfbalvereniging in het Westerpark in Amsterdam is hier een goed voorbeeld van.

Hebben jullie bepaalde kenmerken in het ontwerp terug laten komen die jullie ontwerp/tekenstijl typeert?
Wij kiezen voor duidelijke structuren en een persoonlijke benadering voor de ruimtelijke vormgeving. Zo wordt het overzicht en de functionaliteit in de structuur gewaarborgd en wordt het specifieke karakter door de vormgeving van de ruimte bepaald.

Hoewel het pand van binnen vrij strak en industrieel is ontworpen heeft het toch een warme uitstraling. Hoe hebben jullie dit bewerkstelligd?
Het opzoeken en toepassen van de verschillen in een goede balans maakt dat het oorspronkelijke industriële karakter aanwezig blijft en de drukkerij wel prettig bewoonbaar wordt. Het stoere karakter van de stalen profiel en tegelijkertijd de fijnheid van de stalen kabels laten dit in een materiaal, toepassing en bouwcomponent goed zien. De onafgewerkte houten serviceruimte is wel opgebouwd uit een warme houtsoort met een aangename tekening van de nerf. Het houten element mist in eerste instantie het detail om vervolgens door de samenstelling van de verschillende tekeningen van het hout weer aan fijnheid uitstraling de ruimte te verrijken.

Hoe begeleiden jullie een project zoals het Huis HPH? Zijn jullie wekelijks op de bouwplaats te vinden om het project te begeleiden?
Wij zijn veel op de bouwplaats te vinden om het dagelijks toezicht zo goed mogelijk te begeleiden. In bouwwerken van deze omvang en interieurs van deze precisie is dit een belangrijke toevoeging aan de uitvoering van het ontwerp.

Hoelang heeft het de realisatie van het project geduurd (van ontwerp tot oplevering)?
Het ontwerp is gestart in de zomer van 2008. De uitvoering is gestart in april van 2009. De oplevering heeft in december 2009 plaats gevonden.

Met welk project(en) zijn jullie op dit moment bezig?
Op dit moment werken wij aan vier Psychiatrische klinieken voor de Geestelijke Gezondheidszorg. Bijzonder is te vermelden dat klinieken in tegenstelling tot kantoren tot de laatste vierkante meter zijn geprogrammeerd. Ook de afwerking in de gezondheidszorg gaat in tegenstelling tot woningbouw tot het laatste niveau van afwerking. Na oplevering, de eerste kliniek is op dit moment in aanbouw en het hoogste punt is bereikt, is alleen het inhuizen van de kliniek nog aan de orde. Zo krijgt in tegenstelling tot de woningbouw en de kantorenmarkt ook een kliniek van circa 3.000 m2 per kliniek een fijnheid in de programmatische schaalgrootte en een afwerkingniveau tot aan het laatste detail.